Centra i parki handlowe to dziś nie tylko miejsca zakupów, ale również punkty spotkań, rozrywki i ważne elementy miejskiego krajobrazu. Ich rola w życiu mieszkańców stale rośnie – a wraz z nią rosną oczekiwania inwestorów, najemców i użytkowników co do funkcjonalności, bezpieczeństwa i wygody korzystania z obiektu.

Podstawą sprawnego funkcjonowania takiej przestrzeni są dobrze zaprojektowane instalacje. To one odpowiadają za bezpieczeństwo ludzi i mienia, komfort codziennego użytkowania, zgodność z obowiązującymi przepisami, a także wymaganiami inwestora.

W tym artykule krok po kroku przyjrzymy się, jakie instalacje można zaplanować w obiekcie handlowym, od czego zależy ich wybór, jakie wyzwania pojawiają się na etapie projektowania i jak wygląda ten proces w praktyce – na przykładzie pracy naszego zespołu w Akson Elektro.

Jakie instalacje trzeba zaplanować w obiekcie handlowym?

Każda inwestycja handlowa jest inna – inne będą wymagania dla dużej galerii miejskiej, inne dla retail parku, a jeszcze inne dla niewielkiego pasażu usługowego. Dlatego pierwszym krokiem w planowaniu instalacji jest zawsze analiza projektu architektonicznego oraz obowiązujących przepisów. To one wskazują, jakie systemy są obowiązkowe, a jakie zależą od decyzji inwestora.

1. Instalacja elektryczna – podstawa wszystkiego

Bez zasilania nie będzie działać żaden inny system. Projekt instalacji elektrycznej uwzględnia m.in.:

• zapotrzebowanie mocy dla całego obiektu,
• rozdzielnie główne i podrozdzielnie,
• zasilanie lokali najemców, części wspólnych, systemów bezpieczeństwa i automatyki,
• oświetlenie podstawowe i awaryjne,
• przeciwpożarowy wyłącznik prądu,
• zasilania gwarantowane na potrzeby urządzeń przeciwpożarowych,
• a coraz częściej także instalacje fotowoltaiczne, które wspierają efektywność energetyczną obiektu.

2. Systemy przeciwpożarowe

Nie każdy obiekt musi mieć wszystkie rozwiązania przeciwpożarowe. Obowiązek instalacji systemów takich jak SSP (System Sygnalizacji Pożaru) wynika bezpośrednio z przepisów prawa – przede wszystkim z Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Wymogi są uzależnione m.in. od przeznaczenia obiektu, jego powierzchni czy liczby osób przebywających w środku.

Do systemów przeciwpożarowych zaliczymy m.in.:

• SSP – wykrywa pożar i inicjuje działania ewakuacyjne,
• system oddymiania,
• instalacje hydrantowe i tryskaczowe.

3. Systemy bezpieczeństwa

W tej grupie znajdują się instalacje, które zwiększają poziom ochrony ludzi i mienia, a ich zastosowanie w większości przypadków zależy od inwestora:

• DSO (Dźwiękowy System Ostrzegawczy) – informuje o zagrożeniu i wspiera ewakuację,
• CCTV – monitoring wizyjny,
• SSWiN – system sygnalizacji włamania i napadu,
• SKD – kontrola dostępu,
• system detekcji gazów,
• inne instalacje bezpieczeństwa wynikające ze specyfiki obiektu.

4. Instalacje niskoprądowe i sieci IT

Obiekty handlowe coraz częściej wymagają zaawansowanej infrastruktury teleinformatycznej – zarówno do obsługi potrzeb administracji i zarządcy, jak i najemców. W zakres takich instalacji wchodzą m.in.:

• okablowanie strukturalne – sieci światłowodowe, miedziane i bezprzewodowe,
• systemy multimedialne i informacyjne,
• integracje z systemami najemców (np. systemy kasowe, reklamy cyfrowe).

Wyzwania projektowe – czyli co trzeba przewidzieć wcześniej

Projektowanie instalacji w obiektach handlowych to nie tylko praca z kablami, rozdzielnicami i schematami. To proces, w którym trzeba uwzględnić dziesiątki czynników – od przepisów prawa, przez potrzeby inwestora, po przyszłą elastyczność obiektu.

1. Dokumentacja architektoniczna jako punkt wyjścia

Rozmiar, układ i przeznaczenie budynku nie są kwestią zgadywania – wynika to wprost z projektu architektonicznego. To on określa m.in.:

• powierzchnię całkowitą i użytkową,
• układ pomieszczeń,
• przeznaczenie poszczególnych stref.

Dopiero na tej podstawie można zacząć analizować, jakie instalacje są wymagane przepisami, a jakie będą dodatkowym udogodnieniem zaproponowanym przez inwestora.

2. Duża liczba użytkowników i najemców

Centra handlowe i retail parki to przestrzenie, które odwiedzają setki, a często tysiące osób dziennie. Każdy najemca może mieć inne wymagania dotyczące instalacji – od dodatkowych gniazd i oświetlenia po integracje z własnymi systemami bezpieczeństwa czy sieciami IT.

Najczęściej wszystkie lokale przygotowuje się w jednakowym standardzie bazowym. Dopiero po pojawieniu się najemcy i przedstawieniu przez niego projektu dostosowuje się instalacje do indywidualnych potrzeb. W przypadku systemów teletechnicznych (np. DSO czy SSP) najczęściej oznacza to dodanie nowych urządzeń w związku z przesunięciami ścian czy zmianą układu lokalu. Dlatego tak ważne jest, aby już na etapie projektu przewidzieć możliwość rozbudowy i elastycznej adaptacji każdego lokalu.

3. Przepisy i możliwe odstępstwa

Projektowane instalacje muszą być zgodne z obowiązującymi normami i przepisami – przeciwpożarowymi, sanitarnymi czy dotyczącymi energooszczędności.
W praktyce zdarzają się jednak sytuacje, w których – szczególnie przy przebudowie istniejącego obiektu – spełnienie wszystkich wymogów jest niemożliwe. W takich przypadkach:

• inwestor zgłasza się do organu administracji architektoniczno-budowlanej (np. starosty lub wojewody),
• organ ten z kolei kieruje wniosek do Komendanta Państwowej Straży Pożarnej o wydanie opinii,
• konieczne jest zastosowanie rozwiązań kompensujących ryzyko (np. dodatkowy system detekcji gazu przy bliskiej odległości od stacji paliw),
• każdy taki przypadek wymaga indywidualnej analizy i akceptacji odpowiednich instytucji.

4. Elastyczność na przyszłość

Dobry projekt powinien brać pod uwagę nie tylko aktualne potrzeby, ale też możliwość zmian w przyszłości. W praktyce wygląda to jednak tak, że instalacje w lokalach handlowych dostosowuje się zawsze do wymagań konkretnego najemcy i architektury jego lokalu. Jeśli najemca się wyprowadza, a wchodzi nowy – instalacje bardzo często są przebudowywane od podstaw, zgodnie z nowym projektem.

Dlatego kluczowe jest takie zaplanowanie głównych instalacji obiektu (np. tras kablowych, zasilania, systemów bezpieczeństwa), aby adaptacje poszczególnych lokali były możliwe i nie powodowały zakłóceń w funkcjonowaniu całego centrum handlowego.

Etapy współpracy przy projektowaniu instalacji

Choć każda inwestycja jest inna, proces projektowania instalacji w obiektach handlowych zwykle przebiega według sprawdzonego schematu. To pozwala utrzymać porządek, uniknąć niedomówień i zadbać o spójność prac wszystkich zaangażowanych stron.

1. Zbieranie danych – punkt startowy

Podstawą jest dokumentacja architektoniczna oraz informacje od inwestora dotyczące:

• wymagań technicznych,
• planowanego sposobu użytkowania obiektu,
• dodatkowych oczekiwań (np. konkretne systemy bezpieczeństwa, automatyki czy integracje z systemami najemców).

Na tym etapie ważne jest także ustalenie harmonogramu prac i kluczowych terminów.

2. Konsultacje z generalnym wykonawcą i najemcami

Przy dużych obiektach handlowych nie da się projektować „w oderwaniu” od innych branż. Już na początku warto ustalić:

• punkty kolizyjne z instalacjami sanitarnymi, HVAC czy konstrukcją,
• potrzeby poszczególnych najemców, które mogą wpływać na układ instalacji,
• zakres ewentualnych rezerw mocy i przepustowości na przyszłość.

3. Projekt techniczny lub wykonawczy

W procesie inwestycyjnym rozróżniamy dwa kluczowe rodzaje dokumentacji:

• Projekt techniczny – niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę. Powstaje zawsze przed projektem wykonawczym i określa główne założenia instalacji.
• Projekt wykonawczy – zawiera kompletną dokumentację, na podstawie której realizowane są instalacje.

Nie każdy projekt wymaga uzgodnień z rzeczoznawcami. Obowiązek dotyczy przede wszystkim branż związanych z bezpieczeństwem pożarowym (np. SSP, DSO), a także instalacji elektrycznych, wentylacyjnych czy samej architektury. Z kolei projekty niezwiązane bezpośrednio z bezpieczeństwem (np. okablowanie strukturalne) zazwyczaj nie podlegają formalnym uzgodnieniom.

4. Modelowanie 3D i BIM (opcjonalnie)

W przypadku dużych inwestycji coraz częściej stosuje się narzędzia takie jak Revit czy inne systemy BIM, które pozwalają na:

• lepszą koordynację międzybranżowa,
• wykrywanie kolizji na etapie projektowym,
• sprawne nanoszenie zmian.

5. Koordynacja międzybranżowa

To jeden z najważniejszych elementów procesu – dzięki niej instalacje elektryczne, sanitarne, wentylacyjne czy teletechniczne nie wchodzą sobie w drogę, a montaż przebiega bez zbędnych przeróbek.

Jak wygląda to w praktyce – co robimy w Akson Elektro

Teoria teorią, ale inwestorzy najczęściej chcą wiedzieć, jak wygląda współpraca od kuchni. Nasze doświadczenia z centrami handlowymi i retail parkami pokazują, że kluczem jest połączenie wiedzy projektowej z praktyką wykonawczą.

Kompleksowa obsługa – od projektu po realizację i serwis

W Akson Elektro możemy zająć się zarówno przygotowaniem pełnej dokumentacji projektowej, jak i wykonaniem prac instalacyjnych. Co więcej, zapewniamy również serwis i regularne przeglądy wymagane przez niektóre systemy – dzięki czemu ich działanie pozostaje bezpieczne i bezproblemowe.

Dlaczego to najlepsze rozwiązanie dla inwestora?

• Oszczędność czasu – jeden zespół odpowiada za całość, więc unikasz wymiany setek maili między kilkoma firmami.
• Spójność rozwiązań – projekt od początku jest tworzony z myślą o jego późniejszej realizacji i obsłudze serwisowej.
• Łatwiejsza komunikacja – wszystkie pytania, zmiany czy decyzje przechodzą przez jedną firmę.
• Bezpieczeństwo i niezawodność – systemy objęte przeglądami działają zgodnie z przepisami i wymaganiami technicznymi, a ewentualne usterki są usuwane sprawnie.

Doświadczenie w dużych obiektach handlowych

• Focus Mall, Zielona Góra

W 2021 r. zakończyła się przebudowa Centrum Handlowego Focus Mall w Zielonej Górze, której generalnym wykonawcą był Mostostal Warszawa.
Zakres inwestycji obejmował rozbudowę centrum handlowego o nową część z wielopoziomowymi parkingami i dwiema kondygnacjami galerii handlowej.

Na zlecenie Mostostal Warszawa zrealizowaliśmy w formule „zaprojektuj i wybuduj” pełen zakres instalacji teletechnicznych:

• Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO),
• System Sygnalizacji Pożaru (SSP),
• System Kontroli Dostępu (KD),
• System CCTV z funkcją zliczania osób i odczytu tablic rejestracyjnych,
• System Sygnalizacji Włamania i Napadu (SSWiN),
• Interkom,
• System przyzywowy w toaletach dla osób z niepełnosprawnościami,
• System detekcji LPG.

Dodatkowo odpowiadamy za wszystkie przebudowy lokali najemców – do tej pory wykonaliśmy już ponad 100 realizacji, jako firma wskazana przez Focus Mall do obsługi tego typu prac.

• IKEA, Poznań

W poznańskim obiekcie IKEA wykonaliśmy instalacje teletechniczne obejmujące:

• System Sygnalizacji Pożaru (SSP),
• Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO),
• System Sygnalizacji Włamania i Napadu (SSWiN),
• System Kontroli Dostępu (KD).

Współpraca z projektantami branżowymi

Każdy obiekt handlowy to wiele branż, które muszą ze sobą współpracować. Dlatego na bieżąco koordynujemy prace z:

• projektantami sanitarnymi,
• projektantami HVAC,
• specjalistami od konstrukcji.

Gwarancja i serwis

Po zakończeniu realizacji inwestor zyskuje nie tylko kompletną instalację, ale także gwarancję i możliwość serwisu. To pewność, że w razie potrzeby szybko zareagujemy i rozwiążemy problem.

Solidna podstawa bezpieczeństwa

Dobrze zaprojektowane i wykonane instalacje w obiektach handlowych to nie tylko komfort i wygoda użytkowania, ale przede wszystkim bezpieczeństwo – zarówno klientów, jak i pracowników. To także mniejsza liczba niespodzianek w trakcie budowy i późniejszej eksploatacji.

W Akson Elektro od lat wspieramy inwestorów w tworzeniu projektów dopasowanych do specyfiki obiektów handlowych. Wiemy, jak połączyć wymagania przepisów, oczekiwania inwestora i możliwości techniczne budynku w spójne, efektywne rozwiązania.

Planujesz budowę lub modernizację galerii handlowej, retail parku czy innego obiektu komercyjnego? Porozmawiajmy o Twojej inwestycji i przygotujmy projekt instalacji, który będzie solidną podstawą bezpiecznego i sprawnego funkcjonowania obiektu przez lata.

Skontaktuj się z nami – chętnie odpowiemy na pytania i doradzimy najlepsze rozwiązania.